Nici porozumienia

Nici porozumienia to wystawa traktująca haft jako temat, zapis relacji międzyludzkich oraz odniesienie do współczesnych problemów. Współczesne hafciarki to artystki, aktywistki i hobbystki tworzące ozdoby i relaksujące się nad robótkami ręcznymi, a ich prace tworzą splot opowieści o kobietach, rodzinie, tradycji i buncie. Wokół wyszywania zawiązują się nowe więzi, które później odbijają się w tkaninach i tym, jak są używane — od serwetek ozdabiających wnętrza do transparentów na protestach.
Do stworzenia wystawy Nici porozumienia zainspirowała mnie feministyczna sztuka tekstylna i moja babcia, która od kiedy pamiętam wyszywa ozdoby dla całej rodziny. Za haftem ciągnie się długa historia przesycona uprzedzeniami i dyskryminacją, dlatego też powstające obecnie prace ciągle od nowa konfrontują się z tradycyjnymi schematami. Współczesne wyszywanki nieraz wyrażają gniew czy poczucie niesprawiedliwości, a tym samym nawiązują porozumienie z kobietami z przeszłości, którym towarzyszyły podobne emocje: z sufrażystkami, które maszerowały pod haftowanymi banerami i żądały należnych im praw, z kobietami, dla których haftowanie było przykrym obowiązkiem uzasadnionym tym, że szanująca się dama musiała wyszywać; z tymi, dla których była to jedyna przyjemność pozwalająca na wyrażenie siebie i z tymi, które w młodym wieku traciły wzrok, bo dzierganie było niemal jedynym zajęciem umożliwiającym kobietom zarobek.
Dziś haftowane napisy krzyczą, są krytyczne i domagają się zmiany i odrzucenia błędów przeszłości. Złote Rączki organizują wspólne wyszywanie banerów, które później, niesione na protestach, są symbolem kolektywnego gniewu i motywacji do działania. Anna Maria Brandys swój sprzeciw wynosi w odosobnione miejsce w Tatrach. Basia Stańko-Jurczyńska za pomocą błyszczącego haftu przenosi na rajstopy dyskryminujące komentarze, które usłyszała na uczelni, umożliwiając nałożenie estetycznych, lecz degradujących tekstów na swoją skórę i zdjęcie ich. Paweł Matyszewski uwidacznia niewidzialność mniejszości seksualnych. Anna Zajdel komentuje na makatkach wydarzenia polityczne, haftuje zaangażowaną poezję i doświadczenia innych osób. Magdalena Jaworska na swoich makatkach tworzy metaforyczne sytuacje, opowieści o związkach, niepokojach i wymieraniu. Marcin Salwin do współpracy zaprasza swoją mamę i przerzuca most pomiędzy dwoma pokoleniami i dwiema technikami posługującymi się igłami.
Wyhaftowanie czegoś oznacza po prostu, że jest to ważne. Nawet niepozorne robótki kryją w sobie historię relacji i przywołują imię osoby, która spędziła godziny na szyciu makatki czy zakładki do książki.

Prace:
Marcin Salwin
O mnie i o mojej mamie, 2020

Paweł Matyszewski
Miłość i zgoda domu ozdoba
Dobrego apetytu
z serii Makatki, 2010

Anna Maria Brandys
Dokumentacja z interwencji artystycznej na Strajk Kobiet (w duecie z Szymonem Zwolińskim), 2020

Urszula Ratajczyk (Babcia)
Serweta kaszubska, ok. 1980
Pierwsza zakładka, ok. 2004
Gwiazdki, z serii, od 2010
Serwetka z różami, 2020
Sępy ojca, 2022
Sójka błękitna, 2022

Kolektyw Złote Rączki
Dokumentacja działań Kolektywu – wspólne haftowanie oraz protesty, od 2017

Barbara Stańko-Jurczyńska ¬
Ale cycunie!, 2021

Anna Zajdel ¬
Zawłaszczenie polskiej prawdziwej makatki, 2018
Sama se zdecyduję, 2018
Proletariuszko, 2018
Ciało, 2019
Imiona, 2020

Magdalena Jaworska
Rodzinna adoracja „Szału uniesień”, 2021

Małgorzata Gwiazdonik-Müller
Haftuj przeciw przemocy, od 2020